लाल चौकात तिरंगा फडकवल्यानंतर मोदींनी पहिला फोन आईला का केला; नेहमी CM/PM असताना निवडणूक लढले.

खान्देश दर्पण 24x7 वृत्तसेवा -

गुजरातमधील वडनगर येथील कला वासुदेव चौक. कौलारूचे छत असलेले एक छोटेसे घर. हे घर दामोदरदास आणि हिराबा यांचे होते जे चहाची टपरी चालवत असत. नरेंद्र मोदींचा जन्म १७ सप्टेंबर १९५० रोजी, म्हणजे आजच्या दिवशी, ७५ वर्षांपूर्वी येथे झाला होता.

दामोदरदास, हिराबा, त्यांची पाच मुले आणि एक मुलगी. आठ जणांचे कुटुंब एकाच खोलीत राहत होते. मुसळधार पावसात छप्पर गळत असे. हिराबा गळणाऱ्या पाण्याखाली भांडी ठेवत असत. आईला संकटात पाहून नरेंद्र तिला मदत करण्यासाठी धावत असे.

दामोदरदासांची चहाची टपरी रेल्वे स्टेशनच्या बाहेर होती. नरेंद्र अनेकदा तिथेही त्यांच्या वडिलांना मदत करायचे. इतक्या कमी उत्पन्नात कुटुंबाचा उदरनिर्वाह करणे शक्य नव्हते, म्हणून हिराबा जवळच्या घरात भांडी घासायच्या आणि मजुरी करायच्या. हे आठवून नरेंद्र मोदी अनेकदा भावनिक होतात. २८ सप्टेंबर २०१५ रोजी, अमेरिकेच्या दौऱ्यावर असलेल्या मोदींनी फेसबुक टाउन हॉलमध्ये सांगितले...

नरेंद्र मोदी यांचे सुरुवातीचे शिक्षण वडनगरच्या कुमारशाळा-१ मध्ये झाले. वयाच्या ८ व्या वर्षी ते आरएसएसच्या शाखांमध्ये जाऊ लागले.

१९५८ सालचा दिवाळीचा दिवस होता. 'वकिल साहेब' म्हणून प्रसिद्ध असलेले राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे प्रचारक लक्ष्मणराव इनामदार वडनगरला पोहोचले. तिथे त्यांनी बाल स्वयंसेवकांना संबोधित केले आणि शपथ दिली. त्यापैकी ८ वर्षांचे नरेंद्र मोदीही होते.

येथूनच नरेंद्र यांच्या मनात हिंदू राष्ट्रवादाची बीजे रोवली गेली. वाढत्या वयानुसार, नरेंद्रचे मन त्यांच्या घराच्या सीमांच्या पलीकडे जाऊ लागले. त्यांनी त्यांचे आडनाव 'अनिकेत' ठेवले, ज्याचा अर्थ घर नसलेला असा होतो.

त्यांच्या समाजाच्या परंपरेनुसार, लग्न तीन टप्प्यात होत असे. ३-४ वर्षांच्या वयात लग्न, १३ वर्षांच्या वयात लग्न आणि १८-२० वर्षांचा विवाह. १३ वर्षांच्या नरेंद्रचा विवाह ब्राह्मणवाडा गावातील जशोदाबेनशीही झाला होता.

एके दिवशी नरेंद्र म्हणाले, 'आई! मला बाहेर जाऊन जग कसे आहे ते पहायचे आहे. मला स्वामी विवेकानंदांच्या मार्गावर चालायचे आहे.'

जवळ बसलेले वडील आपल्या मुलाच्या मनात वाढत असलेल्या त्यागामुळे अस्वस्थ झाले होते, पण हिराबाला त्यांच्या मुलाचे मन आधीच कळले होते. वडिलांना त्यांची कुंडली दिली आणि म्हणाली- 'ज्योतिषीला त्याची कुंडली दाखवा!'

ज्योतिषी म्हणाले , 'त्याचा मार्ग वेगळा आहे, तो देवाने ठरवलेल्या ठिकाणी जाईल!'

अशाप्रकारे, वडिलांनीही होकार दिला. हा अनुभव आठवत नरेंद्र मोदींनी त्यांच्या ब्लॉगमध्ये लिहिले...

घर सोडल्यानंतर, नरेंद्र प्रथम रामकृष्ण मिशनच्या बेलूर मठात गेले. त्यानंतर दिल्ली, राजस्थान, ईशान्य आणि नंतर हिमालय. त्यांनी त्यांचा बहुतेक वेळ गरुडचट्टीमध्ये घालवला. सुमारे २ वर्षांनी, मोदी वडनगरला परतले, परंतु केवळ १७ दिवसांत पुन्हा घर सोडले.

संघ प्रचारक वकील साहेबांनी मोदींना अहमदाबाद येथील 'डॉ. हेडगेवार भवन' मध्ये राहण्याची व्यवस्था केली. येथे ते संघाचे स्वयंसेवक, नंतर शाखांचे प्रभारी आणि नंतर प्रचारक बनले. १५ वर्षे मोदींनी देशभरात संघटनेचा विस्तार करण्यासाठी कठोर परिश्रम केले.

१९८५ मध्ये त्यांनी सक्रिय राजकारणात प्रवेश केला आणि लवकरच ते भाजपच्या राष्ट्रीय निवडणूक समितीचे सदस्य बनले. त्यांच्या सूक्ष्म व्यवस्थापनामुळे, १९८९ च्या लोकसभा निवडणुकीत भाजपने गुजरातमधील १४ पैकी ११ जागा जिंकल्या.

१९९० लालकृष्ण अडवाणी यांनी राम रथयात्रा काढली. नरेंद्र मोदींनी सोमनाथ ते मुंबईपर्यंत ती यशस्वीरित्या आयोजित केली आणि राष्ट्रीय नेत्यांच्या जवळ आले.

दोन वर्षांनंतर जेव्हा मुरली मनोहर जोशी यांनी लाल चौकात तिरंगा फडकवण्यासाठी एकता यात्रा काढली तेव्हा नरेंद्र मोदी त्यात दुसरे नेते होते. २४ जानेवारी १९९२ रोजी एकता यात्रेदरम्यान जम्मूमध्ये त्यांचे भाषण खूप प्रसिद्ध झाले.

पंजाबमधील फगवाडा येथे एकता यात्रेवर हल्ला झाला. गोळ्या झाडण्यात आल्या. अनेक लोक मारले गेले. हे ऐकून त्यांच्या आईला वाईट वाटेल हे नरेंद्र मोदींना माहित होते. लाल चौकात तिरंगा फडकवल्यानंतर, नरेंद्र मोदी जम्मूला परतले आणि त्यांनी त्यांच्या आईला पहिला फोन केला. जानेवारी २०२५ मध्ये, निखिल कामतच्या पॉडकास्टमध्ये मोदींनी सांगितले...

अहमदाबादला परतल्यावर त्यांच्या सन्मानार्थ एक कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला होता. येथे पहिल्यांदाच आई हिराबा मोदींचे कौतुक करण्यासाठी सार्वजनिक व्यासपीठावर आल्या.

गुजरात भाजप त्यावेळी दोन गटात विभागली गेली होती - शंकरसिंग वाघेला आणि केशुभाई पटेल. मोदी केशुभाईंना आपले राजकीय गुरु मानत होते. १९९५ मध्ये दोन्ही गटांमध्ये संघर्ष झाला. पक्षाच्या हायकमांडने मोदींना दिल्लीला बोलावले आणि त्यांना राष्ट्रीय सचिव बनवले. पुढील काही वर्षे नरेंद्र मोदी दिल्लीतून काम करत राहिले.

१ ऑक्टोबर २००१ रोजी नरेंद्र मोदी एका टीव्ही पत्रकाराच्या अंत्यसंस्काराला उपस्थित राहण्यासाठी गेले होते. त्यावेळी तत्कालीन पंतप्रधान अटलबिहारी यांचा फोन आला.

जेव्हा मोदी पंतप्रधानांच्या निवासस्थानी पोहोचले तेव्हा अटल म्हणाले, 'दिल्लीत पंजाबी जेवण खाऊन तुम्ही खूप जाड झाला आहात. पुन्हा गुजरातला जा.'

एका मुलाखतीत मोदी म्हणाले की, तोपर्यंत मला कल्पनाही नव्हती की अटलजी मला गुजरातचे मुख्यमंत्री बनवू इच्छितात.

तथापि, मोदी आदेश टाळू शकले नाहीत आणि दुसऱ्या दिवशी सकाळी त्यांनी दिल्लीहून अहमदाबादला विमान पकडले. विमानतळावरून ते थेट त्यांच्या आईकडे गेले. मोदींनी त्यांच्या ब्लॉगमध्ये लिहिले... 'माझ्या आनंदी आईचा पहिला प्रश्न होता, तू आता इथेच राहशील का? आईला माझे उत्तर माहित होते.'

७ ऑक्टोबर २००१. नरेंद्र मोदी यांनी पहिल्यांदाच गुजरातचे मुख्यमंत्री म्हणून शपथ घेतली. हिराबा दुसऱ्यांदा आपल्या मुलाला आशीर्वाद देण्यासाठी सार्वजनिक व्यासपीठावर पोहोचल्या.

२००२ मध्ये गुजरातमध्ये दंगली उसळल्या तेव्हा मोदींना एक वर्षही मुख्यमंत्रीपद मिळाले नव्हते. सरकारवर दंगलींना प्रोत्साहन दिल्याचा आरोप करण्यात आला. त्यानंतर मोदींनी एका मुलाखतीत म्हटले होते- 'क्रिया आणि प्रतिक्रियांची एक साखळी सुरू आहे. आम्हाला वाटते की कृती किंवा प्रतिक्रिया दोन्हीही नसावी.'

गुजरात दंगलींबद्दल नरेंद्र मोदींना प्रथम दंडाधिकारी न्यायालयाकडून आणि नंतर सर्वोच्च न्यायालयाकडून क्लीन चिट मिळाली. या आरोपांवर ते कधीही बचावात्मक भूमिका घेत राहिले नाहीत.

आर्थिक विकासाचे 'गुजरात मॉडेल' आणि 'हिंदू हृदय सम्राट' अशी मोदींची प्रतिमा यामुळे २०१४ च्या लोकसभा निवडणुकीपूर्वी त्यांना भाजपचे पंतप्रधानपदाचे उमेदवार बनवले.

मोदी युगापूर्वी, १९९९ मध्ये भाजपला जास्तीत जास्त १८२ जागा जिंकता आल्या होत्या, परंतु २०१४ च्या निवडणुकीत त्यांनी २८२ जागांसह प्रथमच पूर्ण बहुमत मिळवले. नरेंद्र मोदी भारताचे १६ वे पंतप्रधान बनले.

पंतप्रधान झाल्यानंतर नरेंद्र मोदी पहिल्यांदाच संसदेत पोहोचले तेव्हा त्यांनी कपाळ टेकवत पायऱ्यांना स्पर्श केला. तो क्षण आठवत पंतप्रधान मोदी म्हणतात...

मोदी पहिल्यांदा पंतप्रधान झाल्यानंतर, हिराबा पंतप्रधानांच्या निवासस्थानी आल्या. ते फोटो मोदी आणि हिराबा यांच्यासाठी महत्त्वाचे होते, पण भारतीय लोकशाहीसाठी त्याहूनही महत्त्वाचे होते. दुसऱ्यांच्या घरात भांडी धुणाऱ्या महिलेचा मुलगा जगातील सर्वात मोठ्या लोकशाहीचा पंतप्रधान झाला होता.

मोदींच्या काळात २०१८ पर्यंत भाजप २१ राज्यांमध्ये सत्तेवर आला.

निवडणुकीच्या राजकारणात प्रवेश केल्यापासून, नरेंद्र मोदी यांनी आतापर्यंत एकूण ७ निवडणुका लढवल्या आहेत. त्यांनी मुख्यमंत्री किंवा पंतप्रधान असताना सर्व निवडणुका लढवल्या आणि सर्व निवडणुका एकतर्फी जिंकल्या. २०१९ आणि २०२४ च्या निवडणुका जिंकून मोदी देशाचे दुसरे सर्वात जास्त काळ पंतप्रधान राहिलेले पंतप्रधान बनले आहेत. आता त्यांच्या पुढे फक्त नेहरू आहेत.

हिराबा यांचे ३० डिसेंबर २०२२ रोजी वयाच्या १०० व्या वर्षी निधन झाले. ७५ वर्षीय नरेंद्र मोदी यांचा आज त्यांच्या आईशिवाय तिसरा वाढदिवस आहे. त्यांचे सक्रिय राजकीय जीवन अखंड सुरू आहे.