महाराष्ट्रामध्ये शिवसेना - NCP ची मते आता भाजपची : ठाकरे मुंबईपुरतेच मर्यादित राहिले

महाराष्ट्रामध्ये शिवसेना - NCP ची मते आता भाजपची : ठाकरे मुंबईपुरतेच मर्यादित राहिले, शिंदेंकडे ठाणे, फक्त भाजप 'ऑल स्टेट' पार्टी

खान्देश  दर्पण  24x7 वृत्तसेवा -

मुंबई, नवी मुंबई, पुणे, नागपूर, ठाणे, पिंपरी चिंचवड आणि नाशिक, महाराष्ट्रातील बहुतेक मोठ्या महानगरपालिका आता भाजपच्या ताब्यात आहेत. महानगरपालिका निवडणुकीत भाजपने एकतर्फी विजय मिळवला, पण या निकालाचे आणखीही काही अर्थ आहेत. मराठी माणसाचे राजकारण करणारे उद्धव आणि राज ठाकरे मुंबईपुरतेच मर्यादित राहिले. एकनाथ शिंदे फक्त ठाणे जिंकू शकले. भाजपची साथ सोडून काका शरद पवारांसोबत निवडणूक लढलेले अजित पवार सर्वात मोठे पराभूत ठरले. काँग्रेस लातूर आणि चंद्रपूर वगळता इतर सर्व ठिकाणी हरली.

आता फक्त भाजपच संपूर्ण महाराष्ट्राचा पक्ष आहे. निकाल दर्शवतो की शिवसेना आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसमधील फुटीनंतर विभागलेली मते आता भाजपच्या दिशेने वळली आहेत. असे कसे झाले, महानगरपालिका निवडणुकीच्या निकालाचे काय अर्थ आहेत, हे समजून घेण्यासाठी भाजप नेत्यांव्यतिरिक्त महाराष्ट्राच्या राजकारणाचे जाणकार असलेल्या तज्ञांचे मत ...

पहिला प्रश्न : भाजपला इतका मोठा विजय कसा मिळाला?

याचे उत्तर महाराष्ट्र भाजपचे एक ज्येष्ठ नेते देतात. ते म्हणतात, ‘हा विजय आज जरी मिळाला असला तरी, त्याची तयारी 6 वर्षांपूर्वीच सुरू झाली होती. 24 ऑक्टोबर 2019 रोजी महाराष्ट्रात विधानसभा निवडणुकीचे निकाल आले होते. भाजप 105 जागा जिंकून सर्वात मोठा पक्ष ठरला. सहयोगी शिवसेनेला 56 जागा मिळाल्या.’

‘भाजप देवेंद्र फडणवीस यांना मुख्यमंत्री बनवणार होती, तेव्हाच शिवसेना प्रमुख उद्धव ठाकरे अडले. त्यांनी मुख्यमंत्री होण्यासाठी युती तोडली. पहिल्यांदा काँग्रेससोबत युती केली आणि 28 नोव्हेंबरला मुख्यमंत्री झाले. तेव्हाच ठरले होते की शिवसेनेला तोडायचे आहे. महाराष्ट्रामध्ये भाजपला स्वतःच्या बळावर उभा पक्ष बनवायचे आहे. आज जे निकाल आले आहेत, ते याच योजनेचा भाग होते.’

यावर भाजपमधील काही सूत्रांशी चर्च्या केल्यावर ते सांगतात की, आमचं पहिलं लक्ष्य होतं - एकनाथ शिंदे यांच्यामार्फत शिवसेनेला तोडून कमकुवत करणे. त्यानंतर शिंदे यांनाही मजबूत होऊ न देणे. दुसरं लक्ष्य होतं - अजित पवार यांच्यामार्फत शरद पवारांची राष्ट्रवादी काँग्रेस तोडणे, आणि मग तुटलेल्या पक्षाला समोरासमोरच्या लढाईत हरवणे.

6 वर्षे या योजनेवर काम सुरू राहिले आणि भाजपने आधी विधानसभा आणि आता नगरपरिषद निवडणुकीत आपली अंतिम चाल खेळली. महाराष्ट्रातील दोन मोठे पक्ष शिवसेना आणि राष्ट्रवादी काँग्रेस एका मर्यादेत अडकले. महाराष्ट्रातील 29 नगरपरिषदांपैकी 23 भाजपने जिंकल्या. महाराष्ट्राच्या स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकीत पक्षाला इतका मोठा विजय मिळण्याची ही पहिलीच वेळ आहे.

बाळासाहेब ठाकरे यांच्या शिवसेनेचा बालेकिल्ला मुंबई-ठाणे, शरद पवार यांच्या राष्ट्रवादी काँग्रेसचा बालेकिल्ला पश्चिम महाराष्ट्रातील पुणे, सोलापूर, कोल्हापूर आणि काँग्रेसचा प्रभाव असलेला विदर्भ, भाजपने तिन्ही पक्षांना निवडणुकीत धूळ चारली. आता पक्ष अशा स्थितीत आहे की त्याला मित्रपक्षांची गरज भासणार नाही.

दुसरा प्रश्न: नगरपरिषद निवडणुकीच्या निकालाचे काय अर्थ आहेत?

याचे उत्तर तज्ज्ञांनी दिले. हे 8 मुद्द्यांमध्ये समजून घेऊ…

1. ) भाजप महाराष्ट्रात स्वबळावर उभी राहिलेली पार्टी बनली

एप्रिल-मे 2024 मध्ये झालेल्या लोकसभा निवडणुकीत भाजपला मोठा धक्का बसला. सर्वाधिक 26.4% मते मिळवूनही पक्षाला केवळ 9 जागा जिंकता आल्या. काँग्रेस 13 जागा जिंकून सर्वात मोठा पक्ष ठरला. विधानसभा निवडणुकीत भाजपने जोरदार पुनरागमन केले आणि 288 पैकी 132 जागा जिंकून सर्वात मोठा पक्ष बनला. यावेळी देवेंद्र फडणवीस मुख्यमंत्री झाले. आता अशीच विजयाची नोंद महानगरपालिका निवडणुकांमध्ये झाली आहे.

ज्येष्ठ पत्रकार संदीप सोनवलकर म्हणतात, 'भाजपने आता एकप्रकारे संपूर्ण महाराष्ट्र जिंकला आहे. लोकसभा, विधानसभा आणि आता स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुका, या तिन्ही ठिकाणी भाजपचे नेते सत्तेत आहेत. मात्र, हे भाजपच्या मित्रपक्षांसाठी धोक्याची घंटा आहे. एकनाथ शिंदे यांची शिवसेना ठाण्यापुरती मर्यादित राहिली आहे. अजित पवार यांचा राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष संपूर्ण राज्यात एकाही ठिकाणी महापौर बनवू शकण्याच्या स्थितीत नाही.'

यावर, भाजपचे राजकीय तज्ज्ञ राजेंद्र साठे म्हणतात, ‘महानगरपालिकेच्या निवडणुका शहरी भागात होतात. भाजपला आधीपासूनच शहरांचा पक्ष मानले जाते. शहरांमध्ये त्याचा पाठिंबा राहिला आहे. निवडणुकीच्या एक दिवस आधी महिलांच्या खात्यात लाडकी बहना योजनेचे 1500 रुपये पाठवण्यात आले. हा देखील निवडणुकीत एक महत्त्वाचा घटक ठरला आहे.’

2.) एकनाथ शिंदे यांची शिवसेना फक्त ठाण्यातच मर्यादित

उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे हे शिवसेनेत फूट पडण्यापूर्वी ठाण्याचे मोठे नेते मानले जात होते. शिवसेना फोडून शिंदे भाजपसोबत आले आणि मुख्यमंत्री झाले. उद्धव ठाकरे यांच्याकडून त्यांनी पक्ष हिसकावून घेतला. महानगरपालिका निवडणुकांनी हे सिद्ध केले आहे की ते अजूनही फक्त ठाण्याचे नेते आहेत.

ज्येष्ठ पत्रकार संदीप सोनवलकर म्हणतात, ‘एकनाथ शिंदे ठाणे जिंकले, पण आसपासच्या वसई-विरार, मीरा-भाईंदर, नवी मुंबई, कल्याण-डोंबिवलीमध्ये हरले. त्यांना हे लक्षात ठेवावे लागेल की त्यांनी जेवढी तोडफोड केली, ती आता संपली आहे. सर्वांची जागा निश्चित झाली आहे.’

3.) उद्धव ठाकरे मुंबई हरले, पण शिंदेंना हरवले

उद्धव ठाकरे यांच्यासमोर आपला गड मुंबई वाचवण्याचं आव्हान होतं, पण ते ते वाचवू शकले नाहीत. मुंबईत भाजप-शिवसेना (शिंदे गट) युती जिंकली. 25 वर्षांत पहिल्यांदाच मुंबईत शिवसेनेचा महापौर नसेल. उद्धव भाजपसमोर हरले, पण शिंदेंना धूळ चारली. शिंदे दक्षिण मुंबईतील शिवसेनेच्या मूळ मतदारांमध्ये शिरकाव करू शकले नाहीत.

उद्धव ठाकरे हिंदुत्वाऐवजी निवडणुकीत मराठी आणि मुंबईचा मुद्दा घेऊन आले. मनसे नेते आणि भाऊ राज ठाकरे यांच्याशी युती करून मराठी आणि अमराठीच्या मुद्द्याला हवा दिली. त्यांना मते मिळाली, पण महापौर निवडण्याइतकी नाहीत. रात्री 11 वाजेपर्यंत उद्धव यांचा पक्ष 66 जागांवर जिंकला होता किंवा आघाडीवर होता.

संदीप सोनवलकर म्हणतात, ‘शिवसेना (उद्धव गट) चा मुंबई व्यतिरिक्त इतर सर्व ठिकाणी पराभव झाला आहे. हे स्पष्ट झाले आहे की ती फक्त मुंबईची पार्टी राहिली आहे. उद्धव ठाकरे यांनी मुंबईतील 25 वर्षांपासूनची सत्ता गमावली. तरीही, मुंबईत 60 पेक्षा जास्त जागा जिंकून त्यांनी आपला पक्ष संपण्यापासून वाचवला. एकनाथ शिंदे यांना मुंबईत सुमारे 26 जागा मिळाल्या आहेत. मुंबईत उद्धव ठाकरे यांची शिवसेना दुसऱ्या क्रमांकाचा पक्ष राहील, शिंदे तिसऱ्या क्रमांकावर आले आहेत.’

4.) पवार आपला गड देखील वाचवू शकले नाहीत

भाजप सूत्रांनुसार, शिवसेना फुटल्यानंतर अजित पवारांच्या माध्यमातून राष्ट्रवादी काँग्रेसला (NCP) तोडण्यात आले. अजित पवारांना नियंत्रणात ठेवले जाईल याचीही काळजी घेण्यात आली. अजित पवार सहकारी क्षेत्रातील मोठे नेते राहिले आहेत. त्यांचे राजकारण स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुका आणि सहकारी संस्थांशी संबंधित राहिले आहे. स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकांमध्ये त्यांच्या पक्षाचा पराभव हा मोठा धक्का आहे.

संदीप सोनवलकर म्हणतात की, निवडणुकीतील सर्वात मोठे पराभूत अजित पवारच आहेत. याची तीन सर्वात मोठी कारणे आहेत-

1. त्यांचा एकही महापौर होत नाहीये.

2. अजित पवारांनी अशी विधाने केली की भाजपचे नेते नाराज झाले.

3. त्यांनी काका शरद पवारांशी हातमिळवणी केली आणि भाजपला हे आवडले नाही.

तर, राजेंद्र साठे म्हणतात, ‘शरद पवारांना आवडणारे अनेक लोक आहेत, पण त्यांचे सर्व चांगले सहकारी अजित पवारांसोबत गेले आहेत. गेल्या विधानसभा निवडणुकीत शरद पवारांना धक्का बसला होता. त्यानंतर ते राजकारणात सक्रिय राहिले नाहीत. त्यांनी या निवडणुकीतही जास्त मेहनत केली नाही. त्यांनी आपले राजकारण केले आहे. त्यांची तब्येत साथ देत नाही.'

5. ) ओवैसींनी दाखवून दिले- ते मुस्लिमांचे नेते आहेत

असदुद्दीन ओवैसींच्या AIMIM पक्षाने स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकांमध्ये 95 जागा जिंकल्या आहेत. AIMIM ला संभाजीनगर आणि मालेगावमध्ये मोठे यश मिळाले. या जागा आतापर्यंत काँग्रेसला मिळत होत्या. यावरून हे सिद्ध झाले की मुस्लिम मते AIMIM कडे वळत आहेत. मुस्लिम लोकसंख्या असलेल्या संभाजीनगरमध्ये पक्षाला 24 जागा मिळाल्या आहेत. मुस्लिम मतदारांनी ओवैसींच्या बाजूने मतदान केल्याने काँग्रेसला नुकसान झाले आहे.

याशिवाय नाशिक जिल्ह्यातील मालेगाव महानगरपालिकेत AIMIM 21 जागा जिंकून दुसऱ्या क्रमांकावर राहिली. येथे इंडियन सेक्युलर लार्जेस्ट असेंबली ऑफ महाराष्ट्र (ISLAM) सर्वात मोठा पक्ष म्हणून उदयास आला आहे. त्याने 84 पैकी 35 जागा जिंकल्या आहेत. शिवसेना (शिंदे गट) ला 18 जागा मिळाल्या. समाजवादी पक्षाला 5 आणि काँग्रेसला 3 जागा मिळाल्या. भाजपला फक्त दोन जागा जिंकता आल्या आहेत.

6.) लातूर-चंद्रपूर वगळता काँग्रेस संपूर्ण महाराष्ट्रात जवळपास संपुष्टात

महाराष्ट्रामध्ये काँग्रेस विदर्भ प्रदेशात भाजपला आव्हान देत राहिली आहे, परंतु येथे चंद्रपूर वगळता इतर सर्व ठिकाणी काँग्रेसचा दारुण पराभव झाला. काँग्रेसला भिवंडी-निजामपूर, कोल्हापूर, अमरावती आणि लातूरमध्ये आघाडी मिळाली. लातूरमध्ये काँग्रेसला 70 पैकी 43 जागा मिळाल्या आहेत.

विदर्भाव्यतिरिक्त इतर प्रदेशांमध्ये काँग्रेसने बहुजन वंचित आघाडी, राष्ट्रवादी काँग्रेस आणि शिवसेनेसोबत युती केली होती. लातूर हे माजी मुख्यमंत्री विलासराव देशमुख यांचा गड होता.

मुंबईत काँग्रेसला 24 जागा मिळाल्या आहेत. राजकीय विश्लेषक राजेंद्र साठे म्हणतात-

मुंबईत काँग्रेस आणि शिवसेना एकत्र लढले असते तर भाजपला कडवी टक्कर देऊ शकले असते. आजही दलित मते काँग्रेसला मिळतात. यामुळे शिवसेना आणि काँग्रेस दोघांनाही फायदा होऊ शकला असता. 

७.)  राज-उद्धव ठाकरे एकत्र आले, पण युती निष्प्रभ ठरली

२० वर्षांनंतर राज आणि उद्धव ठाकरे एकत्र आल्याने खूप चर्चा झाली, मराठी माणसाचा मुद्दाही मोठा झाला, पण मते मिळाली नाहीत. शिवाजी पार्क मैदानावर राज ठाकरेंच्या सभेत गर्दी उसळली, पण नाशिकमध्ये त्यांनी आपली सत्ता गमावली. मुंबईतही काही विशेष करू शकले नाहीत.

राजेंद्र साठे यावर म्हणतात, ‘राज ठाकरे चांगल्या भाषणांनी गर्दी जमवतात, पण मते मिळवू शकत नाहीत. मात्र, राज ठाकरेंचा पक्ष जर उद्धवच्या शिवसेनेसोबत लढला नसता, तर इतक्या जागाही आल्या नसत्या. ठाकरे बंधू मुंबई, ठाणे, पुणे आणि नाशिक व्यतिरिक्त इतरत्र कुठेही निवडणूक प्रचारासाठी गेले नाहीत.’

8.) देवेंद्र फडणवीस भाजपची विनिंग मशीन

स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकीत महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी स्वतः सूत्रे हाती घेतली होती. ज्येष्ठ पत्रकार संदीप सोनवलकर म्हणतात, ‘देवेंद्र फडणवीस यांनी सिद्ध केले आहे की ते कोणत्याही प्रकारची निवडणूक जिंकू शकतात. आता भाजप देवेंद्र फडणवीस यांना हटवण्याचा धोका पत्करू शकत नाही. भाजपला संघटनेचाही फायदा झाला. पक्षाने केवळ 14 ठिकाणी युती केली आणि 15 ठिकाणी एकट्याने निवडणूक लढवली. नागपुरात गटबाजी दिसली नाही. यामुळेच पक्षाला इतका मोठा विजय मिळवता आला.’

या बातमीचे प्रायोजक आहे. 

थेरगाव, पिंपरी - चिंचवड येथील नावाजलेले तथा संपूर्ण महाराष्ट्र व्याप्ती असणारे : 

क्रिष्णाज मेकअप स्टुडिओ  संपर्क : सौ. कृष्णा चौधरी ९१७२९३६९८८   

व्हिडीओ पाहण्यासाठी व्हिडीओवर क्लिक करा 

सहप्रायोजक आहे.  

  

विमा जिवनाचा अविभाज्य घटक आहे.

व्हिडीओ पाहण्यासाठी व्हिडीओवर क्लिक करा 

पोर्टल वरील इमेजेस सुस्पष्ट पाहण्यासाठी 

इमेज वर टॅप करा

अशाच ज्ञानवर्धक माहिती साठी, नवनवीन बातम्यांसाठी तसेच जाहिरातीसाठी खालील लिंक वर क्लिक करून इतर ग्रुप ला जॉईन व्हा.

सौजन्य दै.दिव्य मराठी