पहलगाममध्ये 75% पर्यटक घटले; मार्गदर्शक उद्ध्वस्त, गाड्या-घोडे विकले :6 पर्यटन स्थळे बंद, दहशतवाद्यांशी लढलेल्या आदिलच्या कुटुंबाला एक वर्षानंतर मिळाले घर

खान्देश दर्पण 24x7 वृत्तसेवा -

पहलगामची बैसरन दरी. हिरव्यागार दऱ्या आणि गवताळ प्रदेशाने भरलेली. काश्मीरला येणारे पर्यटक येथे नक्की यायचे. बरोबर एक वर्षापूर्वी 22 एप्रिल रोजीही आले होते. तेव्हा जंगलातून तीन दहशतवादी आले आणि 13 मिनिटांत 26 लोकांची हत्या केली. बैसरन दरी ओस पडली. पूर्ण वर्ष उलटले, पण अजूनही ओसाडपणा कायम आहे. येथे आता पूर्वीसारखे पर्यटक येत नाहीत. लोकांना दरी फिरवणारे मार्गदर्शक (गाईड) उद्ध्वस्त झाले. त्यांचे घोडे आणि गाड्याही विकल्या गेल्या.

या बातमीचे प्रायोजक आहे.

पहलगाममध्ये हल्ला करणारे तिन्ही दहशतवादी मारले गेले, भारताने ऑपरेशन सिंदूर राबवून पाकिस्तानकडून सूड घेतला, पण बैसरन दरीत काहीही बदलले नाही. मुंबईची मुनिजा कुटुंबासोबत काश्मीर फिरायला आल्या, तेव्हा पहलगामलाही पोहोचल्या. त्यांना बैसरन दरीत जायचे होते, पण त्या जाऊ शकल्या नाहीत, कारण हल्ल्यानंतर दरी पुन्हा उघडलीच नाही.

पहलगाम हल्ल्यानंतर काय बदलले

1.) 48 पैकी 6 पर्यटन स्थळे अजूनही बंद, सुरक्षा मंजुरी मिळाल्यानंतर उघडतील

हल्ल्यानंतर काश्मीरमध्ये 48 पर्यटन स्थळे बंद करण्यात आली होती. यापैकी 42 पुन्हा उघडण्यात आली. 6 अजूनही बंद आहेत. बैसरन खोऱ्याव्यतिरिक्त चंदनवाडी, गुरेज, अथवटो, बंगस आणि रामकुंडचे सुरक्षा पुनरावलोकन (सिक्युरिटी रिव्ह्यू) सुरू आहे. मंजुरी मिळाल्यानंतर (क्लिअरन्स मिळाल्यानंतर) ती उघडली जाऊ शकतात.

दहशतवादी हल्ल्यापूर्वी एप्रिल, जून आणि जुलैमध्ये दररोज 10 हजारांहून अधिक पर्यटक पहलगामला येत होते. आता फक्त 2000 ते 2500 येतात. आता बैसरन घाटी कधी उघडेल, हा प्रश्न जम्मू-काश्मीर पोलीस आणि सुरक्षा यंत्रणांच्या अधिकाऱ्यांना विचारला असता त्यांनी अधिकृतपणे (ऑफिशियली) बोलण्यास नकार दिला, परंतु सांगितले की सध्या येथील सुरक्षा तपासली जात आहे. मंजुरी मिळाल्यानंतरच (क्लिअरन्स मिळाल्यानंतरच) निर्णय घेतला जाईल.

पहलगाममध्ये कमी असले तरी पर्यटक येऊ लागले आहेत. यापैकी बहुतेक कुटुंबे आहेत.

2.) घोडेवाले, दुकानदारांच्या ओळखीसाठी QR कोड असलेले कार्ड

संवेदनशील पर्यटन स्थळांची यादी तयार करण्यात आली आहे. येथे पर्यटकांच्या थेट संपर्कात येणाऱ्या स्थानिक लोकांची पडताळणी केली जाईल. त्यांना QR कोड असलेले कार्ड दिले जात आहे. ते स्कॅन करताच, त्यांची माहिती, फोन नंबर, आधार नंबर आणि पत्त्याची माहिती मिळेल. याची सुरुवात याच आठवड्यात पहलगाममध्ये झाली आहे.

मुंबईहून आलेल्या पर्यटक मुनिजा मोहम्मद मेरीशा सांगतात, ‘पहलगाम हल्ल्यामुळे थोडी घाबरले होते. येथे फिरल्यानंतर भीती नाही. सुरक्षिततेवर काम सुरू आहे. प्रत्येक घोडेवाल्याकडे एक QR कोड आहे. तो स्कॅन केल्यावर आपण योग्य व्यक्तीसोबत फिरायला आलो आहोत हे कळते.’

मुनिजा याचा अनुभव सांगतात, ‘मी एका घोडेवाल्याशी बैसरन घाटीला जाण्याबद्दल बोलत होते. त्याने आपली ओळख पटवण्यासाठी QR कोड दाखवला. तो स्कॅन करताच त्याची संपूर्ण माहिती आली. नाव- मोहिद्दीन मागरे. पत्ता- पहलगाम. फोन नंबर 9469******. आधार नंबर 4491********. व्यवसाय-पोनी मॅन. पोलीस पडताळणी- होय.’

कार्ड स्कॅन करताच मोबाईलवर ही माहिती मिळते. असे कार्ड घोडेवाले, दुकानदार, फेरीवाले, ऑपरेटर आणि पर्यटकांसोबत फिरणाऱ्या विक्रेत्यांना जारी करण्यात आले आहेत.

टूरिस्ट गाईड जब्बार अहमद मागरे म्हणतात की, QR कोड सुरू करून सरकारने चांगले काम केले आहे. यामुळे घोडेवाले, कॅमेरावाले आणि दुकानदार यांची योग्य ओळख पटत आहे. आतापर्यंत 165 पेक्षा जास्त घोडेवाल्यांना कार्ड जारी करण्यात आले आहेत. आम्ही सर्वात आधी पर्यटकांना कार्डच दाखवतो. गाडीवाले आणि दुकानदार, सर्वांचे वेगवेगळे QR कोड आहेत.

3.) दहशतवाद्यांच्या मदतनीसांविरोधात आरोपपत्र

पहलगाम हल्ल्यात सहभागी असलेल्या तीन पाकिस्तानी दहशतवाद्यांना मदत करणाऱ्या ओव्हरग्राउंड वर्कर्सविरुद्ध जम्मू NIA कोर्टात आरोपपत्र दाखल करण्यात आले आहे. खटला सुरू झाला आहे. 1300 पानांच्या आरोपपत्रात हल्ल्याचा कट पाकिस्तानात रचल्याचे पुरावे देण्यात आले आहेत. पाकिस्तानी दहशतवादी संघटना लष्कर-ए-तैयबा आणि द रेजिस्टेंस फ्रंटसह 7 आरोपी बनवण्यात आले आहेत. आरोपपत्रात पाकिस्तानी हँडलर सज्जाद जट्टचे नावही आहे.

4.) दहशतवाद्यांशी भिडलेल्या आदिलच्या पत्नीला नोकरी, कुटुंबाला घर मिळाले

काश्मिरी युवक सय्यद आदिल हुसेन 22 एप्रिल, 2025 रोजी पर्यटकांसोबत बैसरन घाटीत गेले होते. दहशतवाद्यांनी हल्ला केला, तेव्हा ते पर्यटकांना वाचवण्यासाठी एका दहशतवाद्याशी भिडले. त्याची रायफल पकडली. आदिलला दहशतवाद्याने तीन गोळ्या मारल्या.

कुटुंबाची जबाबदारी 29 वर्षांच्या आदिलवरच होती. जम्मू-काश्मीर सरकारने त्यांची पत्नी गुलनाज अख्तर यांना सरकारी नोकरी दिली आहे. महाराष्ट्राचे उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांनी त्यांच्या हापतनार गावात घर बांधून दिले आहे. आदिलचा भाऊ नौशाद म्हणतो, 'त्याच्या मृत्यूमुळे आम्हाला दुःख होते, पण त्याहून अधिक अभिमान वाटतो. त्याने दहशतवाद्यांसमोर गुडघे टेकले नाहीत.'

टूर ऑपरेटर म्हणाले- EMI भरू शकत नाही, बँकवाले गाडी घेऊन जातील

जम्मू-काश्मीरची राजधानी श्रीनगरपासून सुमारे 90 किमी दूर पहलगाम आणि पहलगामपासून 6 किमी दूर बैसरन व्हॅली आहे. गवताची मोठी मैदाने, देवदारची घनदाट जंगले, बर्फाच्छादित पर्वतांमुळे ही जागा स्वित्झर्लंडची आठवण करून देते. म्हणूनच याला मिनी स्वित्झर्लंड असे नाव पडले. येथे फक्त घोडेस्वारी करून किंवा ट्रेकिंग करूनच जाता येते.

ज्या ठिकाणाहून पर्यटक आपला प्रवास सुरू करत असत, तिथे बरेच घोडे आणि मार्गदर्शक उपलब्ध असत. एक वर्षानंतरही ते भेटले, पण आधीपेक्षा खूप कमी. दरीचा रस्ता दाखवणारा फलकही काढून टाकण्यात आला. पहलगामपासून 2-3 किमी दूर कनहमर्ग आहे. आता मार्गदर्शक लोकांना तिथेच फिरवायला घेऊन जातात. बैसरन व्हॅलीकडे कोणीही जाऊ शकत नाही.

बैसरन व्हॅली पहलगाममधील सर्वात प्रसिद्ध पर्यटन स्थळांपैकी एक आहे. याचा मार्ग डोंगर आणि जंगलातून जातो.

टूर ऑपरेटर मोहम्मद शफी सांगतात की, बैसरन व्हॅली पहलगाममधील सर्वात आवडते ठिकाण आहे. दहशतवादी हल्ल्यानंतर 8-9 महिने पहलगाम पूर्णपणे बंद होते. दीड-दोन महिन्यांपासून पर्यटक यायला सुरुवात झाली आहे. बैसरन व्हॅलीसोबत चंदनवाडीही बंद आहे. त्यामुळे फक्त 20% पर्यटक येत आहेत. स्थळे बंद असल्यामुळे तेही लवकर परत जातात.’

‘लवकरच दरी उघडली जाईल असे सांगण्यात आले आहे, पण अजून अंतिम निर्णय झालेला नाही. पोलिस आणि एजन्सींनी संपूर्ण सुरक्षा तपासणी करावी. किमान चंदनवाडी तरी उघडायला हवी. चंदनवाडीत बर्फ असतो. पर्यटक तेच पाहण्यासाठी येतात. आमच्या गाड्यांचे हप्ते बाकी आहेत. जर ही पर्यटन स्थळे उघडली नाहीत, तर हप्ते भरता येणार नाहीत. बँकवाले गाडी घेऊन जातील. चंदनवाडीवर पोलिस चौकी आहे, सैन्य तैनात आहे. ते उघडले जाऊ शकते. बैसरन दरी भले बंद ठेवावी.’

पहलगाममधील पोनी मॅन असोसिएशनचे अध्यक्ष बिलाल अहमद म्हणतात, ‘एक वर्षानंतरही आमचे काम बंद आहे. अनेक लोकांनी आपले घोडे आणि गाड्या विकल्या. काही पर्यटन स्थळे उघडल्याने काम सुरू झाले आहे. रोज 200-500 रुपयांची कमाई होत आहे. आम्ही मागणी करत आहोत की आणखी काही स्थळे उघडली जावीत.’

‘आता पर्यटक येत आहेत. आम्ही त्यांना इकडे-तिकडे फिरवतो. यामुळे पर्यटक खूश होत नाहीत. ते तर बैसरन दरी आणि चंदनवाडी फिरण्यासाठी येतात. यापैकी कोणतेही उघडले, तर चांगले राहील. येथे आता खूप सुरक्षा आहे. आम्ही लोकही समजलो आहोत की कोणत्या प्रकारचे लोक वाईट आहेत आणि त्यांच्यापासून दूर राहायचे आहे.’

22 एप्रिल 2025 चा दिवस, जेव्हा बैसरन दरीत हल्ला झाला

दुपारी साधारण 2 वाजताची गोष्ट आहे. पर्यटकांचे गट दरीत व्हिडिओ-फोटो शूट करत होते. त्याच वेळी तीन दहशतवादी जंगलातून आले आणि गोळ्या झाडू लागले. पहिली गोळी साधारण 2.20 वाजता चालली. सुरुवातीला कोणालाच समजले नाही की काय झाले आहे. जेव्हा मृतदेह पडू लागले, तेव्हा वाटले की हल्ला झाला आहे. लोक वाचण्यासाठी पळाले, पण त्या मैदानात लपण्याची जागाच नव्हती. हल्ल्यात एकूण 26 लोक मारले गेले.

पहलगाम हल्ल्याच्या १५ दिवसांनंतर, भारताने ७ मे रोजी रात्री दीड वाजता पाकिस्तानव्याप्त काश्मीरमधील दहशतवाद्यांच्या ९ ठिकाणांवर हवाई हल्ला केला. भारताने कोटली, बहावलपूर, मुरीदके, बाग आणि मुझफ्फराबादमध्ये हवाई हल्ला केला. यात दहशतवादी संघटना लष्कर-ए-तैयबाचे मुख्यालय आणि जैश-ए-मोहम्मदचा प्रमुख मसूद अजहरचे ठिकाण समाविष्ट आहे.

मुझफ्फराबाद ही पाकिस्तानव्याप्त काश्मीरची राजधानी आहे आणि येथूनच दहशतवादी नेटवर्क चालवले जाते. ऑपरेशन सिंदूरमध्ये १०० हून अधिक दहशतवादी मारले गेले. यात कंदाहार विमान अपहरण, पठाणकोट आणि संसद हल्ल्यात सामील असलेला अब्दुल रऊफ अजहरचाही समावेश आहे. रऊफ जैश-ए-मोहम्मदचा म्होरक्या मौलाना मसूद अजहरचा भाऊ होता.

या बातमीचे प्रायोजक आहे.