एसीशिवाय घर थंड कसे ठेवावे : क्रॉस व्हेंटिलेशन आवश्यक, आर्किटेक्टकडून ८ देसी हॅक्स जाणून घ्या, घर नैसर्गिकरित्या थंड राहील

खान्देश दर्पण 24x7 वृत्तसेवा -

उन्हाळ्यात घर थंड ठेवणे आव्हानात्मक असते. उच्च तापमानामुळे छत आणि भिंती गरम होतात. यामुळे जास्त उष्णता जाणवते आणि थोडा वेळही राहणे कठीण होते. पण प्रत्येकासाठी एसी लावणे आणि तो सतत चालवणे शक्य नसते, कारण यामुळे विजेचे बिल वाढते.

तथापि, काही सोपे आणि पारंपरिक उपाय आहेत, जे घर नैसर्गिकरित्या थंड ठेवण्यास मदत करतात.

आज कामाची बातमी मध्ये आपण याबद्दल सविस्तर चर्चा करणार आहोत. तसेच जाणून घेऊया की-

घर नैसर्गिकरित्या थंड कसे ठेवावे?

घरात उष्णता निर्माण होण्यापासून रोखण्यासाठी काय करावे?

या बातमीचे प्रायोजक आहे.

तज्ज्ञ - प्रमोद कुमार मौर्य, चार्टर्ड अभियंता (आर्किटेक्ट), लखनऊ, डॉ. रोहित शर्मा, सल्लागार, इंटरनल मेडिसिन, अपोलो स्पेक्ट्रा हॉस्पिटल, जयपूर

प्रश्न- उन्हाळ्यात घरात सर्वाधिक उष्णता कुठून आणि कशी येते?

उत्तर- या हंगामात बाहेरची गरम हवा आणि उच्च तापमानामुळे घरातील तापमान वाढते. याची अनेक कारणे आहेत-

उघडे छत

पातळ भिंती

उघड्या खिडक्या आणि दरवाजे

हवा खेळती नसणे

इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांचा वापर

झाडांची कमतरता

प्रश्न- वेगवेगळ्या प्रकारच्या घरांमध्ये (फ्लॅट, स्वतंत्र घर) उष्णता येण्याची पद्धत वेगळी असते का?

उत्तर- आर्किटेक्ट प्रमोद कुमार मौर्य सांगतात की हे घराचे स्थान, रचना आणि हवेच्या प्रवाहावर अवलंबून असते. मुद्द्यांमधून समजून घ्या-

१) फ्लॅट

टॉप फ्लोअर फ्लॅट

सर्वात जास्त गरम होतात, कारण थेट छतावरून उष्णता येते.

मिड फ्लोअर फ्लॅट

वर-खाली फ्लॅट असल्यामुळे उष्णता कमी येते.

साइड फ्लॅट

जर पश्चिम किंवा दक्षिणेकडे असेल तर भिंतींमधून जास्त उष्णता येते.

२) स्वतंत्र घर

प्रत्येक दिशेने (छत, भिंती, खिडक्या) उष्णता येऊ शकते.

ग्राउंड फ्लोअर

जमिनीतून थोडी थंडी मिळते, त्यामुळे वरच्या फ्लोअरच्या तुलनेत कमी गरम होते.

वरचा मजला

टॉप फ्लोअरमुळे जास्त गरम होते.

३) इमारतीचे साहित्य आणि डिझाइन

काँक्रीटची घरे जास्त उष्णता साठवतात.

जुनी मातीची किंवा दगडाची घरे काँक्रीटच्या तुलनेत थंड राहतात. यात नैसर्गिक इन्सुलेशन असते.

४) आजूबाजूचे वातावरण

आजूबाजूला जास्त इमारती असलेल्या भागात उष्णता अडकून राहते.

मोकळ्या, हिरव्यागार परिसरातील घरे कमी गरम होतात.

प्रश्न- इनडोअर आणि आउटडोअर तापमानात किती फरक असू शकतो?

उत्तर- इनडोअर आणि आउटडोअर तापमानातील फरक साधारणपणे २ ते १०°C पर्यंत असू शकतो. हे पूर्णपणे घराची रचना, वायुवीजन आणि थंड ठेवण्याच्या उपायांवर अवलंबून असते.

प्रश्न- ‘ग्रीनहाऊस इफेक्ट’ घरामध्ये कसे कार्य करते?

उत्तर- घरामध्ये 'ग्रीनहाऊस इफेक्ट' म्हणजे खिडक्यांच्या काचेतून सूर्यप्रकाश आत येतो, पण आतील उष्णता बाहेर जाऊ शकत नाही. यामुळे खोली ‘हीट ट्रॅप’ बनते. याच्या परिणामामुळे-

खोलीचे तापमान वेगाने वाढते.

संध्याकाळनंतरही उष्णता टिकून राहते.

एसी/कूलिंगची गरज वाढते.

प्रश्न- उन्हाळ्यात कूलर, एसीशिवायही घर थंड ठेवता येते का?

उत्तर- होय, नक्कीच. यासाठी नैसर्गिक उपाय करावे लागतील. हे नैसर्गिक उपाय प्रामुख्याने तीन कामे करतात-

उष्णता आत येण्यापासून थांबवतात.

आतील उष्णता कमी करतात.

हवेचा योग्य प्रवाह राखतात.

यामुळे घरातील उष्णता कमी होते आणि AC शिवायही घर थंड राहते.

प्रश्न- हे नैसर्गिक उपाय काय असू शकतात?

उत्तर- यासाठी उष्णता आत येण्यापासून थांबवणे आणि जी उष्णता आत आहे, ती बाहेर काढणे आवश्यक आहे. ग्राफिकमध्ये याचे सोपे उपाय पहा-

प्रश्न- घरात उष्णता निर्माण होण्यापासून रोखण्यासाठी काय करावे?

उत्तर- घरात उष्णता कमी करण्यासाठी-

दिवसा स्वयंपाक कमी करा.

LED बल्ब वापरा.

इलेक्ट्रॉनिक उपकरणे कमी वापरा.

दुपारी खिडक्या-पडदे बंद ठेवा.

यामुळे आत निर्माण होणारी उष्णता बऱ्याच अंशी नियंत्रित राहते.

प्रश्न– क्रॉस व्हेंटिलेशन म्हणजे काय? हवेचा योग्य प्रवाह (एअर सर्कुलेशन) नसल्यामुळे उष्णता वाढते का?

उत्तर- मुद्द्यांमधून समजून घेऊया-

क्रॉस व्हेंटिलेशन म्हणजे घरात हवा येण्यासाठी आणि बाहेर जाण्यासाठी सरळ मार्ग तयार करणे.

जेव्हा एका बाजूने खिडकी किंवा दरवाजा उघडा असतो आणि समोर किंवा दुसऱ्या दिशेनेही उघडण्याची जागा असते, तेव्हा हवा एका बाजूने आत येते आणि दुसऱ्या बाजूने बाहेर जाते.